Улар районды етәкләй

1936-1938 йылдарҙа Район Советы башҡарма комитеты менән Филипп Яковлевич Запольских етәкселек итә (әйткәндәй, ул һуңыраҡ һуғыш йылдарында (1941 йылдан 1944 йылға тиклем) ҡабаттан башҡарма комитет рәйесе була, ә 1944 йылдан 1947 йылға тиклем ВКП(б) район комитетының беренсе секретары вазифаһын башҡара. Ул Баймаҡ районының Темәс ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армия составында Граждандар һуғышында ҡатнаша. 1923 йылдан Йылайыр олоҫонда йәшәй, кантон идаралығының төрлө ойошмаларында эшләй, 1930 йылдан Йылайыр район ҡулланыусылар союзы идараһы рәйесе, 1938-1941 йылдарҙа райземотджел мөдире. 1947 йылдан Өфөлә ауыл хужалығы продукцияһының сифаты буйынса дәүләт инспекцияһының Башҡортостан идаралығы начальнигы булып эшләй.
1938 һәм 1941 йылдар араһында Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйестәре булып Сергей Сергеевич Маракин һәм Петр Григорьевич Чуманов эшләй. 1944 йылда район Советы башҡарма комитеты етәкселегенә сығышы менән Кананикольск ауылынан булған Кириков Кузьма Федорович килә. 1946 йылда ул Свердловск ҡалаһында совет етәксе хеҙмәткәрҙәренең өлкә-ара курстарын тамамлай. 1948 йылға тиклем Йылайыр башҡарма комитетын етәкләй. Һуңынан Йылайыр урман сәнәғәте хужалығында плановик, ауыл хужалығы һәм әҙерләү идаралығы начальнигы, район сәнәғәт комбинаты директоры булып эшләй.
Ике йыл, 1948 йылдан 1950 йылға тиклем, район башҡарма комитеты рәйесе вазифаһында Йылайырҙан Петр Захарович Кувшинов эшләй, быға тиклем ул районда ауыл хужалығы һәм ер төҙөлөшөн бүлектәрен етәкләй. 1927-1929 йылдарҙа Өфө ер төҙөлөшө техникумын тамамлағандан һуң ул республиканың баш ҡалаһында ер төҙөлөшө идаралығында эшләй.
1950-1956 йылдарҙа Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе булып Силәбе өлкәһендә тыуған Иван Федорович Слободчиков эшләй. Сарапул ауыл хужалығы һәм урман техникумын, Свердловск урман-техник институтын тамамлаған. 1941 йылдан фронтта була, Байкал аръяғы хәрби округы частарында хеҙмәт итә. Һуғыштан һуң Учалы урман хужалығы директоры, Учалы район Советы рәйесе урынбаҫары булып эшләй. Төп эшенән тыш, ижади эшмәкәрлек менән шөғөлләнә, СССР яҙыусылар Союзы ағзаһы була («Большие поляны» романы һәм 5 повесть һәм хикәйәләр йыйынтығы авторы). Йылайырҙан һуң, 1956-1960 йылдарҙа, БАССР министрҙар советында эшләй.
1956-1957 йылдарҙа район башҡарма комитеты рәйесе вазифаһын Дмитрий Иванович Яковлев биләй, ул быға тиклем ике тапҡыр (1947-1951, 1953-1956 йылдар) Йылайыр район партия комитетының беренсе секретары булып эшләй. Ул Күгәрсен районынан. Йылайыр районына тиклем Күгәрсен, Көйөргәҙе райондарының партия-хужалыҡ ойошмаларында эшләй, КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы партия мәктәбен тамамлай. 1957 йылдан һуң Ермолаевка МТС-ның партия ойошмаһын етәкләй, уның директоры була, БАССР Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
Матрай районы бөтөрөлөп, Йылайыр районы составына ингәндән һуң район Советы башҡарма комитеты рәйесе булып Матрай район Советы башҡарма комитетының элекке рәйесе, КПСС район комитетының икенсе секретары Әхмәҙей Сәйетбаттал Улы Мәҡсүтов эшләй. 1941 йылдан 1945 йылға тиклем Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында була, хәрби ҡаҙаныштары өсөн «Ҡыҙыл Йондоҙ»ордены менән бүләкләнә. Һуғыштан һуң ВКП(б) - ның Матрай район комитетында төрлө вазифаларҙа эшләй, шул иҫәптән партия район комитетының икенсе секретары була, Өфөлә партия мәктәбен тамамлай. 1962 йылға тиклем Йылайыр район Советы башҡарма комитетын етәкләй, һуңынан шул уҡ вазифаға Хәйбулла районына күсерелә. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнгән.
1963-1965 йылдарҙа Йылайыр районы Хәйбулла районы составында була. 1965 йылдың ноябрендә Йылайыр йәнә шул уҡ исемле райондың үҙәге булып китә. Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе итеп сығышы менән Мәсетле районынан булған Хажи Миңлеәхмәт Улы Әхмәтов һайлана. Ул 1944-1948 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә, 1962 йылға тиклем тыуған районында партия-совет органдарында эшләй, Өфө юғары партия мәктәбен тамамлай (1959 йыл). Йылайырға килгәнгә тиклем КПСС-тың Федоровка район комитетының икенсе секретары була. Йылайыр район Советы башҡарма комитеты етәксеһе булып 1975 йылға тиклем эшләй, «Почет Билдәһе» ордены, миҙалдар менән бүләкләнгән. Артабанғы йылдарҙа Өфөлә йәшәй һәм эшләй.
1975 йылдан 1989 йылға тиклем, 14 йыл, район Советы башҡарма комитеты башында Зиннур Яңыбай улы Күсәрбаев тора. Башта ул, Башҡорт ауыл хужалығы институтын тамамлағандан һуң, 1969-1973 йылдарҙа КПСС-тың Йылайыр район комитеты секретары булып эшләй. Һуңынан Мәскәүҙә КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбендә уҡый. 1965-1969 йылдарҙа тыуған Стәрлебаш район партия комитетында ойоштороу бүлеге мөдире вазифаһын башҡара. 1990 йылда Йылайырҙа 56-сы йәшендә вафат була.
1989 - 1991 йылдарҙа район Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1991-1993 йылдарҙа район хакимиәте башлығы булып Хәмитйән Зәйнулла улы Хәйбуллин эшләй. Ул 1978 йылда Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай, 1975 йылдан район башҡарма комитетының төрлө бүлектәрен етәкләй, 7 йыл башҡарма комитет рәйесе урынбаҫары вазифаһында эшләй. Хәйбулла районының Аҡъяр ауылында тыуыуына ҡарамаҫтан, уның бөтә тормошо Йылайыр районы менән бәйле.
1993 йылда Район Советы рәйесе һәм район хакимиәте башлығы итеп Юнер Сәлим Улы Вәлеев һайлана (2006 йылдан муниципаль район хакимиәте башлығы). Башҡорт ауыл хужалығы институтын, Свердловск ҡалаһында Урал социаль-сәйәси институтын тамамлаған. Тыуған Йылайыр районында «Башҡорт», «Юлдыбай» совхоздарында баш белгес булып эшләй, 9 йыл «Һабыр»совхозы директоры була. 2011 йылға тиклем 18 йыл район менән етәкселек итә. 1-2 саҡырылыш республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән. Хәҙерге ваҡытта Өфө ҡалаһында йәшәй, яҡташтар берлеген етәкләй.
2011 йылдан 2020 йылға тиклем район башлығы булып Илгиз Лирман улы Фәтҡуллин эшләне. Сығышы менән Учалы районынан. Башҡорт дәүләт аграр университетын, Рәсәй сит ил эштәре министрлығының Дипломатик Академияһын тамамлаған. Иҡтисад фәндәре кандидаты. Йылайыр районына тиклем Хөкүмәт Аппаратында һәм БР Президенты хакимиәтендә эшләй. Әлеге Ваҡытта Өфөлә республиканың урман хужалығы министры урынбаҫары вазифаһын биләй.
2020 йылдың мартынан Район менән Борис Николаевич Мелкоедов етәкселек итә. Сығышы менән Йылайыр районының Матрай ауылынан. Башҡорт дәүләт университетын, БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлаған. 1995-1997 йылдарҙа Йылайыр районының йәштәр эштәре буйынса комитеты рәйесе була. Артабанғы йылдарҙа республика Президенты хакимиәтендә эшләй, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡты етәкләй, республиканың элемтә һәм киң коммуникациялар министры, Рәсәй төбәктәр үҫеше министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе була.
Партия етәкселәре
Совет осоронда район тарихында партияның район комитеттары була – башта ВКП(б), ә 1946 йылдан КПСС. Район партия ойошмаһы менән район комитеты секретары етәкселек итә. Мәҫәлән, 1938 йылда Вкп(б) - ның Йылайыр район комитеты башында Алексеев Георгий Антонович тора, 1938 йылдан 1941 йылға тиклем райондың партия ойошмаһын Иосиф Федорович Серпов етәкләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, 1942 йылдан 1944 йылға тиклем, ВКП(б)-ның Йылайыр район комитетында беренсе секретары булып Андрей Григорьевич Черепенин эшләй. Ул 1931 йылда финанс-иҡтисади курстарҙы тамамлай, һуңынан дәүләт кредиттары инспекторы, совхоздың комсомол ойошмаһы секретары, ВКП(б) - ның Йылайыр район комитетының парткабинет мөдире булып эшләй. Уны 1944 йылда Филипп Яковлевич Запольских алмаштыра, ул быға тиклем ике тапҡыр (1936-1938, 1941-1944 йй.) Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе була. 1947 йылға тиклем партияның район комитеты менән етәкселек итә.
1947 йылдан 1951 йылға тиклем һәм 1953 йылдан 1956 йылға тиклем КПСС район комитетының беренсе секретары булып Дмитрий Иванович Яковлев эшләй. 1956 йылда уны район башҡарма комитеты рәйесе итеп һайлайҙар, унда бер йыл эшләй. 1956 йылда КПСС-тың беренсе секретары итеп Анфим Ильич Луконин тәғәйенләнә. 1923 йылда Һарытау өлкәһендә Вольск педтехникумын, 1945 йылда Мәскәүҙә ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Ленин курстарын тамамлай. 1945 йылдан Вкп(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты аппаратында эшләй, 1951 –1956 йылдарҙа КПСС-тың Воскресенск район комитетының беренсе секретары. 1959 йылда КПСС-тың Башобкомына күсерелә.
1962 йылға тиклем Йылайыр район партия комитетының киләһе беренсе секретары Александр Васильевич Фролов була.
1965 йылдан 1979 йылға тиклем Йылайыр район партия ойошмаһын Андрей Трофимович Никифоров етәкләй. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1958 йылда Өфөлә юғары партия мәктәбен тамамлай. Партия, профсоюз, комсомол ойошмаларында ҙур хеҙмәт юлы үтә, 1960 йылдан Нуриман зона парткомы секретары булып эшләй. БАССР юғары Советының 8-се саҡырылыш депутаты итеп һайлана. «Почет Билдәһе» ордены, хәрби миҙалдар менән бүләкләнгән.
Ун йыл (1980 йылдан 1990 йылға тиклем) КПСС район комитеты башында Дмитрий Васильевич Аверьянов тора. Бәләбәй техникумында һәм Силәбе ауыл хужалығын механизациялау һәм электрофикациялау институтында, Свердловск юғары партия мәктәбендә уҡый. 1960 йылдан Баймаҡ районында үҙ һөнәре буйынса эшләй, партия район комитетының икенсе секретары була. 1990 йылда Өфөгә КПСС өлкә ойошмаһының контроль-ревизия комиссияһы рәйесе вазифаһына күсерелә. БАССР юғары Советының 11-12 саҡырылыш депутаты итеп һайлана.
КПСС-тың Йылайыр район комитетының һуңғы беренсе секретары Владимир Васильевич Каплин була, сөнки 1991 йылдың авгусында Рәсәйҙә коммунистик партияның район комитеттары структураһы бөтөрөлә. Свердловск ҡалаһында А.м. Горький исемендәге Урал дәүләт университетын тамамлай. Журналистикала эшләй, ВЛКСМ район комитетының беренсе секретары итеп һайлана, район хакимиәте бүлектәрен, халыҡ контроле комитетын, фермер хужалығын етәкләй.
Баҫмаға Ильяс Такалов әҙерләне.